Thứ Sáu, 11 tháng 4, 2014

Bỏ hết cho xong

      
-       Thế mới thấy thời nào những đối tượng biết đi mây về gió như Tôn Ngộ Không cũng được trọng dụng?
-       Đây là nhân vật hư cấu, tìm đâu ra những thần linh chịu làm việc trần gian như thế.
-       Tôn Ngộ Không thật thì không có chứ diễn viên đóng Tôn Ngộ Không người nước ngoài vừa rồi chẳng được một số người kiến nghị cử làm Đại sứ Du lịch Việt Nam là gì.
-       Làm gì có chuyện đó, chẳng lẽ nước mình không còn ai đủ tiêu chuẩn để giữ vị trí này hay sao. Như cái cô vừa rồi tôi thấy làm cũng được mà?
-       Nhưng cô này hay khoe nhẫn kim cương, quần áo hàng hiệu.
-       Làm du lịch giống như bản tính vốn có của người phụ nữ vậy, có cái hay, cái đẹp, cái độc đáo thì phải khoe chứ. Vấn đề là nhờ cô ấy mà nhiều người nước ngoài biết đến Việt Nam
-       Nhưng cô này có lần đóng kịch lộ hết cả “hàng” khiến dư luận kêu ca quá.
-       Ai chẳng có lúc thế này, thế khác, tránh sao được những soi mói của thiên hạ. Một con người tài năng, xinh đẹp, giàu có như cô ấy hoàn toàn xứng đáng là bộ mặt đại diện cho tiềm năng du lịch nước ta.
-       Nhưng ông diễn viên đóng Tôn Ngộ Không cũng rất có tài, được cả thế giới ngưỡng mộ mà.
-       Dứt khoát không. Hình ảnh quốc gia mà một câu tiếng Việt cũng không nói được, bác không thấy buồn cười sao?

-       Thôi thì bỏ hết đi cho xong chuyện. Để khách du lịch đến Việt Nam, điều quan trọng là phải tỏ ra hiếu khách, phải xóa bỏ triệt để nạn đeo bám, chặt chém, hành hung, cướp giật của du khách, bác nhỉ.
      Cận

Cho thiên hạ biết mặt

            
-       Chẳng lẽ bác mãi cam phận làm anh bảo vệ hay sao?
-       Tôi đang xin đi học rồi chuyển nghề bác ạ. Làm nghề này lương ba cọc ba đồng nuôi mình còn chẳng nổi nói gì đến nuôi vợ con.
-       Đúng đấy, chuyển sang làm bác sỹ hay luật sư cho nó danh giá, lại kiếm bộn tiền, sau này về hưu khỏi lo thiếu thốn.
-       Ngần này tuổi rồi làm sao theo được những nghề đó. Tôi học lái xe thôi.
-       Sao lại làm công việc mạt hạng đó, chẳng may gây tai nạn thì có mà sạt nghiệp.
-       Có lái taxi đâu mà lo, tôi chỉ phục vụ sếp ở quê thôi.
-       Thôi thế cũng được, mỗi khi chở thủ trưởng đi họp cũng kiếm được cái phong bì, sếp ăn thịt thì mình gặm xương.
-       Cứ chịu khó phục dịch, chịu khó chở sếp đi thăm thú bạn bè, chở vợ con sếp đi lễ bái, thế nào cũng có ngày được đề bạt làm Phó chánh Văn phòng huyện.
-       Sao lại có chuyện “thăng hạng” một cách tùy tiện thế được. Tôi chưa từng nghe chuyện một anh chỉ có bằng lái xe mà được chuyển sang ngạch chuyên viên cao cấp bao giờ?
-       Xã hội bây giờ chuyện gì cũng có thể xảy ra. Gần đây ở Thanh Hóa người ta phát hiện 4 anh lái xe được bổ nhiệm làm Phó chánh Văn phòng ở 4 huyện đấy thôi.

-       Như vậy là sai nguyên tắc. Mới lái ôtô mà được làm to thế, nếu có nghề lái cần cẩu, lái xe tăng thì không biết còn thăng chức đến đâu. Đã thế, đợt này tôi xin đi học lái máy bay để được làm “quan khủng” cho thiên hạ biết mặt.
      Cận

Thứ Năm, 3 tháng 4, 2014

Mùa trăng lạnh


Dễ đến nửa năm nay tôi mới lại về quê. Lần này tôi về để ăn giỗ đầu bà Ngần. Thực ra, bà Ngần với tôi cũng chẳng có mối liên hệ máu mủ ruột rà gì. Đơn giản là cả tuổi thơ tôi gắn bó với bà, được bà cung nựng, chiều chuộng. Bà cũng là người cho tôi hiểu thế nào là một trái tim khổ đau, mới biết được rằng ngoài nỗi lo cơm áo gạo tiền, còn có nhiều thứ quan trọng. Những cái đó giúp con người ta bay lên.
 Quê  tôi chẳng có núi cao, cũng chẳng có biển rộng hay những cánh rừng ngút ngàn, chỉ có những cánh đồng cằn khô, lô nhô ụ đất. Mỗi khi xuất hiện chiếc xe bò kéo lững thững trên con đường vào làng, bụi lại bốc lên mù mịt. Và trên những thửa ruộng đó có nhiều mồ mả lắm. Có ngôi to như cái gò, um tùm lau lách, cái nhỏ xíu như cái nơm. Cái đỏ rực chân hương. Cái chỉ toàn sỏi đá quanh năm lạnh lẽo. Trong số này có mộ chú tôi. Mọi người trong nhà bảo đây là ngôi mộ chính thức. Mọi cúng bái giỗ chạp đều làm ở đây. Còn trong nghĩa trang liệt sỹ trên huyện là mộ giả.
Lần nào về quê cũng thế, trước khi vào làng , tôi đều rẽ xuống ruộng thăm mộ chú. Ngôi mộ khá lớn, sạch sẽ, tinh tươm được xây bằng gạch, ốp đá. Trên tấm bia ghi rõ là liệt sỹ, có cả ngày hi sinh. Chú tôi đi bộ đội rồi mất trước khi tôi sinh ra. Ai cũng bảo tôi giống chú nên tự nhiên tôi cũng thấy ngưỡng mộ người chú chưa một lần gặp mặt. Hồi còn bé, trưa nào đi học về qua đây, tôi cũng ghé qua mộ, nhặt cỏ, quét tước. Có hôm chỉ ngồi bên suy nghĩ vẩn vơ, khi mặt trời lên ngang đỉnh đầu thì về. Mỗi lần vặt trộm được mấy quả ổi nhà hàng xóm tôi lại lén đặt lên mộ chú, cầu khấn xin chú phù hộ kiếm đủ tiền mua cái xe đạp. Chẳng biết chú sống khôn chết thiêng thế nào mà trong mấy năm học cấp ba tôi hai lần đổi xe đạp, năm cuối cấp còn mua được xe máy.
 Cũng bởi hay ra thăm mộ chú nên tôi được bà Ngần yêu chiều lắm. Bà bảo tôi là người thứ hai bà yêu quí nhất trên đời. Nghe thế, tôi chỉ biết nghệt mặt ra chẳng hiểu tại sao lại thế, nhưng trong lòng thấy thích thú lắm.
 Nhà bà Ngần ở cuối làng, lợp ngói, có nhiều cây ăn quả, là nơi để bọn trẻ chúng tôi tạt qua kiếm chác mỗi khi chán những trò nghịch dại. Bọn trẻ chúng tôi phá phách lắm nhưng bà chẳng trách mắng bao giờ. Bà bảo, các cháu cố gắng ăn nhiều chóng lớn còn đi bộ đội. Dường như với bà trên đời này chỉ có nghề cầm súng là đáng làm.
Đã mấy chục năm nay mỗi khi giỗ chú bà lại sang nhà bố mẹ tôi thắp hương, sì sụp khấn vái. Gặp ai, bà cũng bảo là người yêu, là vợ của chú. Nghe nói thế mọi người gật gù, trầm ngâm. Chẳng ai nói gì, chỉ những cặp mắt là ánh lên bán tín bán nghi. Riêng tôi thì tôi tin bởi hồi bé, hầu như trưa nào tôi cũng sang nhà bà Ngần chơi, đu đưa chiếc võng dưới tán cây mít. Còn bà ngồi trên chiếc chõng tre ngay cạnh chậm rãi nhặt mớ rau còi cọc. Những hôm mưa rét, hai bà cháu vào nhà nằm chơi trên chiếc giường cũ ọp ẹp. Mỗi khi thấy tôi lơ mơ ngủ bà lại ôm tôi vào lòng thầm thì kể về cái thời xa tít mù tắp.
 …  Khi bước vào tuổi cập kê Ngần nổi tiếng xinh đẹp tươi tắn. Tối nào trai làng cũng nườm nượp kéo đến nhà uống nước, tán gẫu. Có người còn mang theo rổ táo, trái mít, hoặc vài củ khoai đầu mùa vừa lùi trong bếp còn nóng hôi hổi. Ngần ở một mình, mẹ mất sớm, bố lấy vợ khác, thỉnh thoảng mới đảo qua cho mấy đồng bạc lẻ. Ở nhà Ngần các chàng trai vô tư chuyện trò. Ai cũng cố làm cho Ngần vui. Mỗi khi có câu đùa vui, các chàng lại liếc Ngần tình tứ ý nhị lắm. Có người còn bạo dạn viết thư tình, vẽ đôi chim bồ câu khép nép bên trái tim màu hồng bọc trong chiếc khăn tay kẻ ô sặc sỡ rồi lén để ở đầu giường. Mỗi lần nhận được món quà như thế, Ngần lấy làm sung sướng, bồi hồi, đọc đi đọc lại bức thư đến thuộc lòng, rồi gói ghém trong vuông vải đỏ giấu dưới đáy cót thóc. Ngần hay mơ biến thành chim bồ câu đậu trên mái nhà rỉa cánh cho bạn tình. Ước ao thế thôi chứ Ngần chưa phải lòng ai cả.
Trong số trai làng hay đến nhà Ngần có Nam. Nhìn vẻ bề ngoài, Nam chẳng có gì đặc biệt, lại ít nói. Mỗi khi sang nhà Ngần chơi, Nam thường xách theo cây ghi-ta cũ, chẳng biết ai cho, đã mòn hết lớp véc-ni, ngồi trầm ngâm ở hè.  Chỉ khi nào vắng người, Nam mới lôi đàn ra gảy bập bùng. Tiếng đàn của Nam vụng về, rất buồn. Ngần không thích nhưng cũng không hững hờ. Lời Nam hát như nước giọt gianh cứ tí tách ngấm dần vào lòng Ngần. Những khi một mình băm bèo nấu cám Ngần lại lẩm nhẩm những câu hát không đầu, không cuối mà Nam vẫn thường hát.
Thời gian cứ thế lặng lẽ trôi. Tưởng rằng chẳng có gì có thể khuấy động được sự êm đềm của ngôi làng cũ kĩ, làm xao động tâm hồn cô gái mới lớn.
Một đêm xã tổ chức chiếu bóng. Ngần được đám bạn trai tháp tùng ngồi ở chính giữa. Chẳng biết cậu nào còn kín đáo nhét vào tay Ngần gói ngô rang còn nóng. Hình ảnh loang loáng chằng chịt vết xước trên tấm phông đã ngả màu cháo lòng. Ngần xem mà chẳng hiểu gì, chỉ thấy súng nổ ùng oàng. Chỉ mấy cậu bé là có vẻ thích, ngồi xem mà miệng cứ há ra. Cuốn phim chưa chiếu được một nửa thì máy bay Mỹ ào tới. Mấy anh chàng đi cùng Ngần bỏ chạy tán loạn. Đang ngơ ngác tìm chỗ trú ẩn, một mảnh bom văng trúng bắp chân Ngần, máu tuôn xối xả. Ngần ôm mặt khóc trong nỗi sợ hãi cùng cực. Khói lửa cuồn cuộn. Xung quanh không một bóng người. Khi Ngần sắp lả đi, bất ngờ Nam xuất hiện xốc Ngần lên lưng hùng hục cõng về, mặc cho tiếng đạn chiu chíu trên đầu.
Ngần sốt li bì hơn nửa tháng trời. Thời gian này mọi người chạy tản cư cả nên không mấy ai ghé thăm Ngần. Tối đến, chẳng còn tiếng cười vui rộn rã như trước, ngọn đèn dầu cũng phải tắt đi sợ máy bay phát hiện mục tiêu bắn phá. Duy có Nam vẫn gan lì ở lại, ngày mấy lần cơm nước, giặt giũ, thuốc thang cho Ngần. Đêm đến, trong không gian tĩnh mịch, dưới ánh trăng mờ tỏ, Nam lại ngồi đàn. Tiếng đàn thô ráp, giọng hát trầm đục của Nam như những cơn sóng nhỏ nhè nhẹ vỗ vào bờ rồi lại lặng lẽ chạy ra xa. Ngần ngồi tựa thành giường, hốc hác, xanh xao, dõi ra vườn, bất định. Suốt nửa tháng nay, đêm nào Nam cũng ngủ lại nhà Ngần trên chiếc chiếu trải dưới đất. Không hiểu sao mỗi khi có Nam quanh quẩn đâu đây, Ngần lại thấy người nhẹ bỗng, hư vô.
 Chiến tranh ngày càng ác liệt. Ngày nào máy bay địch cũng bay hàng đàn ra ném bom miền Bắc. Chiến trường miền Nam cũng cấp bách, cần thêm người. Thanh niên, trai tráng trong làng đã lên đường gần hết. Ngôi làng bé nhỏ quạnh quẽ, vắng cả tiếng gà. Mặc dù không nói ra nhưng nhìn ánh mắt Nam, Ngần biết anh cũng đã bồn chồn sốt ruột lắm.
Sáng hôm ấy, Ngần thức giấc thấy người dễ chịu, không còn thấy nặng đầu như mấy hôm trước. Ngần đã khỏe hẳn, chỉ có vết thương vẫn hơi nhoi nhói. Bụng đói cồn cào Ngần đưa mắt nhìn quanh. Mọi ngày vào giờ này Nam vẫn ở đó, đỡ Ngần ngồi dậy, dỗ dành, đe nẹt bắt ăn hết bát cháo rồi mới đi đâu thì đi. Vậy mà bữa nay chẳng thấy đâu. Ngần xuống bếp thổi lửa đặt nồi cơm. Cơm chín đã lâu mà Nam vẫn chưa về. Khi nãy, hình như có tiếng bom nổ ở xã bên, khói bốc mù mịt, không biết có ai bị làm sao không. Tự nhiên Ngần thấy người như có lửa đốt, chẳng thiết ăn. Ngần ngóng ra đường. Suốt từ nãy tới giờ chẳng thấy ai đi ngang qua ngõ để hỏi thăm.
Trời chạng vạng Nam mới về, khắp người bám bụi đỏ au. Chỉ có đôi mắt là sáng, ngơ ngác. Nam bảo lên huyện nhận giấy triệu tập nghĩa vụ quân sự, sáng mai sẽ lên đường sớm. Ôtô đón ở đầu làng. Ngần không nói gì ra giếng múc thau nước để Nam rửa mặt rồi ra hè ngồi. Nam bưng mâm cơm lên giục Ngần ăn rồi lại chạy đi. Chắc Nam về chuẩn bị cho chuyến đi xa. Cổ Ngần nghẹn lại, đắng ngắt. Ngần lên giường nằm, người run lên, hai hàm răng đánh vào nhau lập cập. Ngần khóc. Rồi thiếp đi.
 Đêm muộn. Ngần chợt cảm nhận được thân thể của Nam khe khẽ ghé xuống bên cạnh. Ngần đờ dại, lặng lẽ quay mặt vào vách. Hai hàng nước mắt lại lặng lẽ trào ra. Rồi cánh tay run rẩy của Nam vuốt nhẹ mái tóc Ngần. Ngần quay lại rúc đầu vào vầng ngực vạm vỡ của Nam. Rờ rẫm lên cổ, lên đầu, vùi bàn tay nhỏ bé vào mái tóc bù rối lâu ngày không cắt của Nam, Ngần thổn thức. Rồi Nam ôm ghì lấy Ngần. Bốn cánh tay siết chặt, những đôi chân quắp vào nhau, không rời. Màn đêm bị xé rách, mái nhà như chợt lật tung, Ngần bồng bềnh trôi, lên cao, cao mãi. Da thịt Ngần mờ ảo lẫn trong ánh trăng mờ. Nam cúi xuống ngậm chặt bầu vú nhỏ xinh nóng rẫy của Ngần. Mắt Ngần đờ dại, đẫm lệ. Hai người cuốn vào nhau. Ba bề bốn bên như có lửa cháy.
 Mây cuồn cuộn đổ về. Hàng cau ngả nghiêng những tàu lá già. Gió hun hút thổi báo hiệu một mùa đông sắp hết. Tất cả chợt như ngừng lại, vỡ òa, viên mãn. Ngần nằm vắt ngang giường, đầu gối lên bụng Nam, đờ đẫn. Nam thở gấp gáp, hai bàn tay nắm chặt hai bầu vú tròn, mẩy của Ngần, như sợ chúng tan biến.
Ánh trăng mùa này nhẹ nhàng lúc kín đáo khi lại như muốn phô bày tất cả. Rồi mây lại cuồn cuộn, tàu lá cau lại xào xạc, gió lại giật lên từng cơn. Họ quấn vào nhau, không rời, mặc cho đất trời vần vũ. Hai người miên man trong niềm hoan lạc bất tận. Không gian như ngừng trôi, thời gian như đứng lại. Trên đời này dường như chỉ có họ với đôi bầu vú tinh khiết, nóng ấm.
 Rồi tiếng gà sau vườn cất lên lảnh lói. Nam cựa mình, Ngần quay sang ghì chặt cổ không rời. Tự nhiên Ngần có cảm giác đất dưới chân giường như sắp sụt xuống.
-       Không, em không cho anh đi.
Nam nhẹ gỡ tay Ngần, ngồi dậy, thờ thẫn. Nam ngồi nhìn ra vườn lâu lắm. Rồi Nam với lấy cây ghi-ta. Tiếng đàn bập bùng, khắc khoải.

Tôi xa Hà Nội

năm lên mười tám

khi vừa biết yêu

Bao nhiêu mộng đẹp

yêu thương thành khói

tan theo mây chiều

Tiếng đàn lúc vút lên, khi lặn xuống, ngụp trong đổ nát. Ánh trăng non vằn lên những tia tím đỏ. Lời bài hát lặp đi lặp lại như lưu luyến, như phũ phàng, vùi dập. Rồi mọi thanh âm chợt ngưng giữa chừng. Một sợi dây bị đứt cắm thẳng vào bàn tay Nam. Ngần rú lên sợ hãi. Lo sợ trước điềm gở, Ngần lết đến ghì chặt đùi Nam, nức nở. Linh cảm cho Ngần thấy Nam đi sẽ không có ngày về.
Rồi Nam đứng dậy ngẩn ngơ ngắm Ngần gập mình dưới ánh trăng, da thịt ánh lên như con thiên nga lạc bầy. Khoác tấm áo bông sờn rách lên vai, Nam lách qua khe cửa hẹp, vội vã chạy đi. Ngần đổ ập xuống giường, hổn hển, miên man, mắt trợn trừng chực rách.
Từ đó, mây không còn cuồn cuộn kéo về. Hàng cau ngày càng già nua như cái bóng bên bờ ao. Chỉ có gió là vẫn thổi, vẫn hun hút, như muốn cuốn đi bao đớn đau, rên siết, nhớ nhung…
Đã hàng ngàn đêm Ngần nằm ôm cây đàn đứt dây thổn thức, đợi chờ. Nỗi nhớ ngày càng da diết, vật vã, lúc bùng lên dữ dội
Rồi chiến tranh cũng kết thúc. Nhiều người không trở về. Chú tôi cũng bặt vô âm tín. Sau này, khi tôi được sinh ra và lớn lên tôi nghe mọi người kể, từ ngày chú tôi đi bà Ngần rất ít khi ra khỏi nhà. Cứ đêm đến, nhất là những hôm có ánh trăng dân làng lại nghe tiếng gào rú như con sói hoang đi tìm bạn tình giữa thảo nguyên bất tận. Có người tò mò nhìn trộm qua khe cửa thấy Ngần đầu tóc rã rượi trần truồng lăn lộn trên giường. Chiếc đàn ghi ta đặt trên bụng, cần đàn nằm giữa hai bầu vú trắng bồng bềnh. Sợi dây đàn thõng thượt quấn quanh cổ.
 Lạ một điều là, bà Ngần chỉ lên cơn vào những đêm trăng cuối đông. Ngày thường bà vẫn miệt mài làm đồng. Giờ bà rất ít cười. Giáp mặt đàn ông môi bà mím chặt, ánh mắt lạnh lẽo, vô hồn. Chẳng còn chàng trai nào bén mảng đến nhà bà nữa. Họ sợ. Có đến thì bà cũng đuổi. Mọi người bảo bà bị điên tình. Bà điên tình với ai thì chẳng ai biết.
Phải hàng chục năm sau mới có một đoàn khách từ trên huyện xuống gặp ông bà tôi. Họ bảo xuống trao bằng Tổ quốc ghi công và làm lễ truy điệu cho chú tôi. Dân làng kéo đến chật nhà. Bà Ngần đến đầu tiên ngồi ở bậc thềm, nghe như nuốt lấy từng lời của cán bộ. Khi nghe thông báo chưa tìm được xác chú tôi, bà ngã vật xuống. Mọi người khiêng bà lên giường giật tóc mai mãi mới tỉnh.
Dân làng giờ mới biết bà là người yêu, là người tình, là vợ một đêm của chú tôi. Và cũng kể từ hôm đó, mọi người cũng không còn chứng kiến những cơn điên tình của bà Ngần nữa. Bà ít nói hơn, chăm chỉ làm lụng. Ai thuê làm gì bà cũng nhận. Quần quật cả ngày nhưng đến bữa bà chỉ ăn nửa bát cơm với mấy sợi rau muống chấm tương, vài củ khoai, củ sắn. Người làng bảo bà tiết kiệm để xây nhà. Bà chỉ lặng lẽ nghe. Mãi sau mọi người mới biết bà dành dụm để đi tìm mộ chú tôi.
Trước khi lên đường bà Ngần đến nhà tôi thắp hương cho chú Nam, xin phép ông bà tôi đi tìm hài cốt. Bà mượn tấm ảnh trên bàn thờ mang lên phố huyện nhờ chụp lại làm hai tấm. Tấm lớn để trên bàn thờ, tấm nhỏ gói ghém dắt trong người. Một sớm mùa đông lạnh lẽo, bà lặng lẽ khóa cửa đi bộ lên huyện đón xe vào Nam.
Chuyến đi kéo dài mấy năm trời. Cứ nghe ở đâu có người cùng đơn vị với chú tôi là bà tìm đến hỏi han. Hết tiền, bà xin làm thợ gặt, tráng bánh thuê. Gom góp được chút nào, bà lại đi. Nhiều lần lên cơn sốt rét, cảm lạnh phải nhờ đến người dân địa phương. Có phen tưởng chết.
Rồi trời cũng không phụ lòng người. Nhờ một đồng đội của chú tôi chỉ dẫn, ngôi mộ cuối cùng cũng được tìm thấy. Dưới lùm đất đen chỉ còn vài khúc xương, nhúm tóc với chiếc dép cao su. Bà Ngần bảo chắc chắn là của Nam chồng bà. Bà linh cảm thế. Bà xếp tất cả vào tay nải rồi buộc chặt sau vai. Bà cám ơn mọi người rồi tìm đường trở về.
Có những khi tiền hết,chẳng đi nhờ được ai, bà phải ngủ bờ ngủ bụi. Khi đói quá thì làm thuê kiếm củ khoai củ sắn. Đêm đến, bà đặt nhúm hài cốt chú tôi trên ngực, một li không rời. Thế mà có lần chiếc tay nải bị trộm cuỗm mất. Chẳng là có lần, giữa đêm hôm khuya khoắt bà Ngần thấy người đau như dần cố lết vào một túp lều trong chợ rồi thiếp đi. Thức dậy không thấy chiếc tay nải đâu bà như phát cuồng chạy đến từng nhà trong làng để hỏi. Đến trưa bà tã tượi quì ở giữa chợ cầu xin mọi người trả lại báu vật. Rồi, giữa đám đông người đi chợ, bà lảm nhảm kể về mối tình về nỗi gian truân đi tìm xương cốt của chồng. Bà cứ quì như thế gần một ngày trời. Đến đêm có người bảo bà quay lại túp lều hôm trước nhận lại những thứ bị mất. Chui vào lều bà thấy chiếc tay nải được gói trong một tờ báo, bên cạnh là nắm tiền lẻ nhàu nát. Bà ôm mọi thứ vào lòng khóc như mưa. Có lẽ tên trộm tưởng bên trong có gì quí giá nên rắp tâm lấy. Biết hoàn cảnh của bà, nó còn cho tiền. Bà lầm rầm cầu cho tên trộm được sung sướng suốt đời.
 Kể từ ngày tìm được hài cốt, phải mất tới hơn sáu tháng sau bà mới về được đến nhà. Chẳng ai nhận ra bà. Già nua, đen đúa, rụng mất mấy chiếc răng vì những cơn sốt rét rừng. Chỉ có ánh mắt là hồ hởi, mãn nguyện, luôn ánh lên những tia lửa yêu đương.
 Lúc đầu mọi người trong gia đình định đưa hài cốt chú tôi an táng tại nghĩa trang liệt sỹ, bà Ngần phải xin mãi, có lúc dọa tự tử mọi người mới đồng ý cho chôn tại làng, giao cho bà coi sóc. Bà Ngần sung sướng lắm. Thấy tôi biết vẽ vời bà bảo tôi thiết kế xây dựng ngôi mộ thật đẹp, thật hoành tráng. Tôi phải vẽ đi vẽ lại hàng trăm lần bà mới ưng ý. Rồi xe cộ ùn ùn chở về toàn đá màu đen, nghe nói đắt lắm, mua tận miền Trung. Suốt nửa tháng trời tôi thấy bà đôn đáo khắp nơi, nhắc nhở thợ từng li từng tí, mặt mũi hớn hở như trẻ lại. Tôi và người làng ai cũng vui lây.
Hôm khánh thành ai cũng khen ngôi mộ hoành tráng, đẹp không kém mộ của các đại gia trên phố. Bấm được ngày tốt, bà làm một bữa ra trò mời cả làng. Nhà tôi không phải đóng góp xu nào. Bà chỉ nhờ bố tôi và tôi thay mặt gia đình tiếp rượu mọi người.
Đến tối bà bảo tôi sang nhà tính toán hộ mọi chi phí. Cả tiền xây mộ lẫn liên hoan hết hơn mười cây vàng. Bà bảo tháng sau là kỉ niệm bốn mươi năm ngày bà và chú tôi nên vợ nên chồng. Giờ mọi chuyện đã xong, bà còn phải lo cho cuộc sống riêng. Thấy mắt bà đỏ hoe, tôi không dám hỏi gì, tự nhiên cũng thấy buồn.
Ít bữa sau có mấy người chuyển đến nhà bà Ngần ở, còn bà đi đâu không rõ. Hóa ra bà bán nhà, bán ruộng để lo mồ yên mả đẹp cho chú tôi. Sau ngày bà Ngần bỏ đi chừng một tuần, trong làng rộ lên chuyện bà Ngần đang kén chồng. Có người khen bà là người chu tất, có trước có sau, kẻ lại dè bỉu bà Ngần chừng nấy tuổi rồi mà chưa trót đời, còn thèm trai. Trong thâm tâm tôi chẳng tin những chuyện đó. Chỉ đến khi thằng bạn gọi điện kể bà Ngần lên huyện đặt may bộ váy cưới, niềm tin trong tôi bắt đầu rung rinh. Thôi thế cũng tốt. Cả cuộc đời bà chung tình với chú tôi, giờ cũng là lúc bà lo cho tuổi già. Cuối đời bà cũng cần một bờ vai để mà dựa dẫm. Nghĩ thế thôi chứ lòng tôi vẫn thấy man mác. Tôi vẫn muốn bà suốt đời ở vậy, vẫn muốn được bà ôm vào lòng kể cho nghe về mối tình của bà.
Rằm tháng chạp năm ấy, dù giữa tiết đại hàn, nhưng trời trong veo, nắng vàng trải suốt ngày, gió hun hút, rét như cắt lấy da thịt. Các cụ bảo nửa thế kỉ nay mới gặp kiểu thời tiết như thế này.
 Đêm hôm ấy, trăng mọc khá sớm, lành lạnh treo lơ lửng trên mái nhà. Từ ngày được nghe bà Ngần kể về cái đêm hoan lạc của bà, không hiểu sao mỗi đận trăng lên tự nhiên tôi cũng thấy bâng khuâng. Trăng mùa này đùng đục như cùi nhãn. Tắm mình trong thứ ánh sáng này người ta chỉ thấy buồn, tịnh chẳng còn chút háo hức nào. Có người bảo đây là thứ ánh sáng của tình yêu, của ly biệt, chẳng biết có đúng không.
Đêm đã khuya, nhà nào nhà nấy cửa đóng then cài kín mít. Tiết trời này dễ bị cảm lạnh lắm. Đến đám thanh niên mà cũng lên giường sớm. Cái rét như kim châm khiến đàn chó không dám ra sân, nằm cuộn tròn trong đống tro bếp, nghe tiếng động lạ cũng chẳng buồn sủa.
 Đúng vào lúc dân làng đang chập chờn thiu thiu thì có tiếng gì đó lạ lắm vang vọng. Nó như tiếng rú, tiếng rít của gió, như tiếng sói hoang cô độc nơi rừng sâu núi thẳm, tiếng của quỉ rên, tiên hờn. Mấy đứa trẻ đang quấy khóc bỗng im bặt. Bọn trẻ làu bàu rúc sâu vào chăn. Còn cánh già lão thì trở mình bảo nhau bà Ngần về, lại bị điên tình rồi.
Lúc đó tôi chưa ngủ. Không hiểu sao tôi không thấy sợ thứ âm thanh này, còn thấy quen quen. Nó như lời thủ thỉ, mời gọi, rên rỉ, như giục giã, nài nỉ, van lơn. Nó phũ phàng mơn trớn, rạo rực. Tôi bỗng thấy người hừng hực lên, thấy khát khao một người đàn bà, để ôm, được cắn, được cào cấu. Tiếng rú rít ngoài kia lúc chậm rãi, lúc lại cuồn cuộn, dồn dập. Tôi oằn mình đau đớn đê mê.
Suốt đêm đó, người tôi chốc chốc lại giật lên từng hồi, bụng quặn lại, như muốn rút hết gan ruột ra. Tôi chìm trong hoan lạc, mê man. Nhiều lần tôi thấy mình biến thành hòn đá bị sóng nhồi lên cao rồi quật mạnh vào gốc cây, choàng tỉnh. Thấp thoáng đâu đây bóng dáng một thiếu nữ đẹp đẽ. Quãng nửa đêm, bóng hình này vụt cười lên một tràng dài rồi biến mất.  Mồ hôi khắp người tôi túa ra không ngừng. Cứ thế tôi thao thức, chập chờn, mộng mị. Phía dưới rốn đầm đìa chất dịch nhầy, nồng nồng, tanh tanh. Ngoài kia thứ âm thanh rờn rợn cũng không còn. Chỉ có mùi của những cơn rét ngọt vẫn lẩn quất đâu đây.

Trời đã sáng bạch, tôi vẫn cố ườn trong chăn, chẳng muốn dậy, mệt rã rời. Chợt có tiếng lao xao ngoài ngõ. Có ai đó nói bà Ngần đã chết. Tôi vùng khỏi chăn, lao ra ngoài. Ngoài cánh đồng người đông nghìn nghịt. Cán bộ pháp y đang làm việc. Tôi cố chen vào, chợt rùng mình khi thấy thi thể bà Ngần mặc bộ váy cưới màu trắng toát, rách tả tơi nằm sấp trên mộ chú tôi. Hai cánh tay dang ra bấu chặt lấy thành mộ, đầu nghiêng sang một bên, mắt và miệng hé mở, trắng bợt, thanh thản, mãn nguyện. Khi đứng cạnh xác bà tôi thấy thoang thoảng đâu đây mùi nồng nồng. Thứ mùi của dục vọng.
Khi tôi cùng người nhà khiêng xác bà vào hòm, thứ mùi này càng nồng nặc. Thi thể bà đã cứng, lạnh ngắt. Trong lúc lật bà lên, vô tình tôi chạm và bầu vú nhô hẳn ra ngoài lớp voan. Trời ơi, chúng nóng giãy. Hai núm vú đỏ hỏn như của thiếu nữ, vươn dài như muốn chọc thủng lớp đá, vươn xuống lớp đất đen bên dưới. Bà Ngần đã chết trong niềm hoan lạc tận cùng. Bà đã trở về cõi của mình.

Cũng là tham nhũng

           
-       Ơ Sóc Trăng vừa rồi có đám cưới mời những gần 1000 khách bác ạ.
-       Thì sao nào, người ta có tiền, có nhiều mối quan hệ thân quen, bạn bè, làm đám cưới chẳng lẽ mời người này lại không mời người kia?
-       Vấn đề là, người làm đám cưới cho con trai lại là một cán bộ lãnh đạo tổ chức thành ủy.
-       Chẳng nên khắt khe quá. Đây là việc lớn, không thể cẩu thả được, bạn bè, đồng nghiệp sẽ chê cười.
-       Điều đáng nói là đối tượng được mời đều là cán bộ của mấy chục phường, trung bình mỗi phường là 30 người. Rất nhiều người nhận được thiệp mời do Chủ tịch phường chuyển giúp còn chưa bao giờ gặp mặt hay nghe tên người mời là ai.
-       Nếu không quen biết thì đừng đến, có ai bắt buộc đâu.
-       Bác nói thế mà nghe được à. Ông ấy nắm khâu tổ chức cán bộ toàn thành phố, nếu đã ghét ai thì khó mà mọc mũi sủi tăm lên được.
-       Ờ, đúng thế. Với mỗi khách mừng 500 nghìn đồng, vị chi riêng đám cưới này, ông ta đã thu về ngót nghét nửa tỷ đồng. Nghĩ ngợi làm gì, cả đời ông ấy mới làm một vài đám cưới cho con thôi mà.
-       Ai bảo bác thế, rồi sẽ có ngày thượng thọ cho tứ thân phụ mẫu, sẽ có kỉ niệm ngày cưới vàng, cưới bạc, ngày con họ li dị rồi chuẩn bị cưới vợ mới, ngày giỗ cụ kị bảy đời… Loại người này luôn nghĩ ra lí do để moi tiền cấp dưới.

-       May mà ông ấy mới chỉ là Trưởng Ban Tổ chức, không hiểu chức to hơn nữa thì sẽ thế nào. Việc làm này cũng nên xếp vào hành vi tham nhũng bác nhỉ?
     Cận

Nơi rèn luyện lòng can đảm


-       Dạo này đi tới đâu, giở tờ báo nào ra cũng thấy người ta bêu riếu thói hư tật xấu của người Việt, thấy xấu hổ quá bác ạ.
-       Đối với du khách Việt còn đỡ, với khách nước ngoài mới kinh. Cứ thấy ai mắt xanh, tóc vàng, râu ria xồm xoàm đi tới là nhiều người bu vào tìm cách “chặt chém”.
-       Thì người nước ngoài từ nhỏ đã sống sung sướng, giờ cũng nên để người dân ở những nước nghèo kiếm chác tí chứ.
-       Đói cho sạch rách cho thơm. Không lừa đảo được nhiều kẻ quay ra móc túi, cướp giật, đánh đập du khách, khiến nhiều người đến được nơi có danh lam thắng cảnh mà thân hình tả tơi, tim đập, chân run như vừa gặp sóng thần vậy.
-       Ở nước ngoài vốn yên bình, chính môi trường đó làm thui chột lòng dũng cảm của con người. Sang đây, họ được sống trong sợ hãi, luôn trong tâm trạng bất an, chỉ mỗi việc sang đường thôi, mắt cũng phải nháo nhác, phải chạy thật nhanh, điều này rèn cho họ tính can đảm nhiều lắm.
-       Bác nói thế nghĩa là, người nước ngoài phải tỏ ra biết ơn những kẻ bóc lột, hành hạ mình?
-       Cái này còn tùy quan niệm mỗi người. Nếu môi trường du lịch Việt Nam không tốt, sao “Tây” vẫn ùn ùn kéo tới Việt Nam tham quan du lịch, năm sau luôn cao hơn năm trước?
-       Vấn đề là phần lớn trong số đó không bao giờ quay lại Việt Nam nữa. Theo bác người nước ngoài khi sang nước mình mà không muốn bị chặt chém thì phải làm thế nào.

-       Thì phải nhuộm tóc đen, phẫu thuật cho mũi tẹt xuống, đặc biệt phải học phát âm tiếng Việt thật chuẩn. Làm được thế, còn lo gì nữa.
      Cận

Thứ Năm, 27 tháng 3, 2014

Làm phúc phải tội

 
-       Sao mặt mũi sưng húp thế kia, bị bạn gái “tẩn” à?
-       Được thế thì nói làm gì, tôi vừa bị một người ngã xe đánh.
-       Đi đứng ngổ ngáo, húc vào người ta là dễ bị ăn đòn lắm.
-       Không hề. Tôi đi sau người đó hơn chục mét. Bất ngờ anh ta ngã vật ra đường khi cố leo lên vỉa hè để tránh ùn tắc. Thấy đối tượng bị ngã đau tôi liền dừng xe, chạy đến đỡ dậy, không ngờ anh ta “quại” thẳng 2 cú rất mạnh vào mặt tôi.
-       Khi xốc “nạn nhân” dậy, bác có nắm vào chỗ để ví tiền của người đó không?
-       Biết họ để dâu mà nắm, tôi chỉ xốc vai thôi.
-       Vậy chắc chắn anh ta nghĩ bác là người gây ra vụ tai nạn nên “quại” lại cho hả giận.
-       Dù tôi có là nguyên nhân gây ra vụ việc thì người đàng hoàng, có giáo dục không ai ứng xử như vậy. Có ai muốn gây tai nạn đâu.
-       Chẳng qua thấy bác già nua, gày gò, ốm yếu nên anh ta hành hung thôi. Thử gặp Lý Đức hay Phạm Văn Mách xem lại chẳng cun cút chuồn thẳng ấy à.
-       Thấy đồng loại gặp chuyện không may thì giúp thôi, ai ngờ. Đúng là làm phúc phải tội.
-       Thôi bỏ qua đi, bác sang nhà tôi bóp mật gấu cho đỡ sưng. Lần sau gặp chuyện như thế phải tránh xa nghe chưa.

-       Sao bác lại khuyên tôi như thế. “Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ”, dù có  bị đánh đập tôi vẫn quyết không bỏ rơi người hoạn nạn. Có lẽ đợt này tôi phải theo học một lớp Judo bác ạ.
     Cận

Thân làm tội đời

-       Ai cho bác mấy con gà mới nở vậy, trông đáng yêu quá?
-       Mua về nuôi chứ ai cho. Tôi định tăng gia trồng rau, nuôi gia cầm trên tầng thượng bác ạ.
-       Cũng hay, đang là mốt đấy. Nhưng nhà bác có 15m2, người ở thôi đã chật, giờ thêm cái đám này nữa có chứa nổi không. Còn mùi hôi thối nữa chứ?
-       Thì phải ráng mà chịu chứ biết làm thế nào. Bẩn thỉu một tí nhưng được cái hàng ngày có thực phẩm sạch mà dùng.
-       Muốn yên tâm thì vào siêu thị mà mua đồ, việc gì phải thân làm tội đời như vậy?
-       Cũng không tin được đâu. Vừa rồi cơ quan chức năng phát hiện tại nhiều siêu thị bán hàng quá “đát”, tiêu thụ thịt và rau bẩn kia kìa.
-       Tôi tưởng mọi thứ bán ở đấy đều có giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ và hạn sử dụng?
-       Ôi dào, làm giả được tất. Ti -vi vừa đưa tin lực lượng công an bắt được đối tượng tự đóng dấu giả kiểm định chất lượng cho gà rồi đưa vào siêu thị. Còn ở TP.HCM, người ta mới phát hiện nhóm nhân viên thú y bảo kê cho một số cơ sở tiêu thụ gia cầm nhập lậu qui mô rất lớn.
-       Một khi lực lượng này tiếp tay cho gian thương thì người tiêu dùng không sớm mắc bệnh vì thực phẩm bẩn mới là sự lạ.

-       Nghe bác nói, đúng là khó tin vào ai. Mình phải tự cứu lấy mình thôi. Đợt này tôi cũng sẽ trồng rau, nuôi gà như bác. Nếu thu xếp được, tôi sẽ nuôi cả lợn và bò trên sân thượng, tha hồ mà ăn bít-tết, bác nhỉ
      Cận

Thứ Hai, 17 tháng 3, 2014

Qua cầu kiểu “trứng vịt lộn”


                                                                       
-       “Hôm qua em tới trường mẹ dắt tay từng bước”…ớ…ơ…
-       Sao hôm nay yêu đời thế, sáng nay bác đưa cháu đi nhập học à?
-       Vâng, nhìn các cháu tíu tít vào lớp mà lòng tôi cứ bổi hồì nhớ lại thời chiến tranh đội mũ rơm đi học, máy bay địch rít ầm ầm trên đầu, giờ vẫn thấy hãi.
-       Cứ gì thời chiến, đất nước thống nhất đã được 40 năm vậy mà ở nhiều nơi học sinh vẫn gặp muôn vàn hiểm nguy khi tới trường đấy. Bác chưa nghe chuyện cô trò ở bản Sam Lang, xã Nà Hỷ, huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên phải chui vào túi ni-lon để đến lớp sao?
-       Sao lại chui vào túi, trẻ ở đấy sợ nước hay sợ muỗi đốt à?
-       Không, chẳng là ở địa phương này không có cầu nên vào mùa lũ, giáo viên và học sinh phải chui vào túi rồi buộc chặt lại, thuê người biết bơi đẩy qua suối.
-       Thế nhỡ ra đến giữa suối túi bị thủng thì làm thế nào?
-       Phỉ phui cái mồm bác. Đến nước ấy thì đành chịu chứ biết làm sao.
-       Không hiểu người kéo tuột tay để trôi mất túi thì chuyện gì sẽ xảy ra nhỉ?
-       Thì người ngồi bên trong sẽ trôi ra sông, từ sông sẽ ra biển lớn, được đi du lịch xa thế mà không mất tiền, sướng quá còn gì.
-       Chuyện “người Nhện” đu dây qua sông, giờ lại thêm hình ảnh học trò vượt suối theo hình hài “trứng vịt lộn” thế này kéo dài đã lâu mà sao cơ quan có trách nhiệm chưa thấy có động thái quyết liệt nào nhỉ?
-       Họ làm ngơ là để thầy trò có điều kiện đối mặt với hiểm nguy. Ở miền núi xa xôi cần nhất lòng dũng cảm, làm cầu thì người dân sẽ ỷ lại sẽ không rèn luyện để vượt qua thử thách nữa thì nguy to.

Cận

Bay theo làn khói phù du

          
-       Bác đi đâu mà áo quần chỉnh tề, mày râu nhẵn nhụi thế?
-       Đi thi tuyển công chức, bác cũng nên kiếm lấy một vị trí trong cơ quan nhà nước mà làm, ở nhà nhiều nó hư người ra.
-       Hơn 70 tuổi đầu rồi ai người ta nhận, có mà đăng kí thi tuyển vào Đài Hóa thân hoàn vũ thì còn may ra.
-       Thì hóa trang cho thật trẻ vào, như tôi đây này, có ai đoán tôi quá 30 tuổi đâu.
-       Còn giấy tờ chứ, bác làm sao sửa được giấy khai sinh hay hộ khẩu?
-       Làm được tất. Vừa rồi ở Bình Định người ta đã tuyển nhầm một đối tượng vốn là một trùm buôn lậu vào bộ phận… chống buôn lậu đấy thôi.
-       Thật sao! Làm gì có chuyện đó. Công việc này vô cùng nhạy cảm nên việc tuyển người diễn ra hết sức khắt khe, kẻ xấu làm sao mà lọt qua được?
-       Thế mới có chuyện để nói. Lâu nay chúng ta nói nhiều về lượng công chức, viên chức hàng triệu người nhưng làm việc hết sức yếu kém. Nhiều người được nhận vào cơ quan công quyền mà chỉ biết mỗi việc pha trà và đấm lưng cho sếp.
-       Thì ở đâu chẳng có người thế nọ, thế kia. Việc nhận nhầm người còn chưa đáng sợ bằng chuyện tin nhầm người. Hậu quả là hàng loạt tiêu cực xảy ra ở Vinashin, trong nhiều ngân hàng đã khiến hàng trăm nghìn tỷ đồng của Nhà nước, của nhân dân bay theo làn khói phù du. Việc nhận nhầm người thường là tiền đề cho chuyện tin nhầm bác ạ.
-       Vậy làm thế nào để nhận đúng người, đúng việc?

-       Trước hết đừng quá coi trọng bằng cấp, tuổi tác hay mối quan hệ, mà phải dựa vào năng lực thực tế trong thi tuyển. Con ông cháu cha hay con cái người ăn mày mà tài giỏi đều xứng đáng để nhận.
      Cận

Khách hàng tự chịu trách nhiệm


-       Từ nay bác không được mua thực phẩm ở chợ cóc nữa nhé, như vậy là tiếp tay cho tình trạng mất trật tự đô thị đấy.
-       Bác cứ vẽ chuyện, không mua rau cỏ thịt thà ở chợ xổm gần nhà thì mua ở đâu.
-       Chịu khó ra siêu thị cho văn minh, ai mà cũng bạ đâu mua đấy như bác thì loạn.
-       Vấn đề là siêu thị xa quá đi xe ôm ra đấy mất mấy chục ngàn đồng ai mà chịu nổi. Mà hàng hóa ở đó cũng đắt hơn ngoài chợ dân sinh nhiều.
-       Nhưng mà thực phẩm ở đấy đảm bảo, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.
-       Cũng không an toàn như bác nghĩ đâu. Mấy bữa nay dư luận đang râm ran chuyện một số siêu thị lớn vào loại nhất nhì thủ đô bán thịt lợn nhiễm sán, nấm không rõ nguồn gốc, đưa rau không an toàn vào tiêu thụ kia kìa.
-       Làm gì có chuyện siêu thị làm ăn bừa bãi như vậy chứ. Chắc họ bày các loại thực phẩm bẩn để thử sự thông thái của người tiêu dùng đấy thôi.
-       Ai bảo bác thế. Có người mua về nhà chế biến mới phát hiện ra thịt lợn mắc bệnh.
-       Có khi siêu thị làm thế là để kiểm tra xem bụng dạ, sức khỏe người dân dạo này thế nào, sức đề kháng trước các loại mầm bệnh có cao không.
-       Các siêu thị trả lương cho bác hay sao mà bác bênh vực họ ghê vậy. Thế nhỡ ai đó ăn phải thực phẩm có chứa mầm bệnh lăn quay ra đấy thì ai chịu trách nhiệm?
-       Cứ có giấy tờ chứng minh mua hàng tại siêu thị nào thì siêu thị đó phải có nghĩa vụ bồi thường.

-       “Chờ được mạ thì má đã sưng”. Khối trường hợp người dân dùng hàng hóa của siêu thị bị ngộ độc thực phẩm mà đã thấy ông bà chủ nào bị truy tố đâu. Nếu như các siêu thị không khép chặt quản lí, thay đổi cung cách làm ăn, tôi vẫn cứ ra chợ cóc mua hàng cho nó lành, ai làm gì được nào.
      Cận

Thứ Năm, 13 tháng 3, 2014

Cán bộ phải đi đầu


-       Sắp tới có lẽ tôi sẽ về quê sống bác ạ.
-       Ở thành phố, một bước là ra đến quán phở, hai bước là tới rạp chiếu phim, bác về quê thì lấy ai chiều đến ngồi đánh cờ với tôi?
-       Nhưng tôi không chịu được cảnh hàng ngày có bao thứ quái dị cứ đập vào mắt.
-       Bác nói thế là sao, dạo này đã thấy đường thông, hè thoáng, ùn tắc và tai nạn giao thông giảm rồi. Cảnh hàng rong cũng đâu còn tràn lan như trước.
-       Đúng là những vấn đề trên đã được khắc phục cơ bản, được nhân dân rất khen ngợi, nhưng gần đây đã tái diễn tràn lan tình trạng nhà siêu méo, siêu mỏng ngay trên những đường phố đắt nhất thủ đô.
-       Việc đó thì ảnh hưởng gì tới bác đâu. Nhà bác rất rộng rãi thoáng mát mà.
-       Sao lại không. Hàng ngày tôi đi dưới những ngôi nhà cao 5-6 tầng mà diện tích có 4 mét vuông, thử hỏi có cơn gió thổi qua nó đổ ụp xuống đầu tôi thì sao?
-       Sống chết có số rồi, bác không phải lo. Nhà siêu méo siêu mỏng rõ ràng là làm xấu đi rất nhiều hình ảnh thành phố, sao mãi vẫn không dẹp được nhỉ?
-       Thì thời buổi tấc đất tấc vàng, ai cũng chỉ nghĩ đến mình, cố níu kéo được chút nào hay chút đó khiến trật tự đô thị lộn xộn quá.
-       Không chỉ do người dân đâu, các cấp chính quyền địa phương buông lỏng ngay từ đầu nên giờ rất khó khắc phục.

-       Không có việc gì không làm được. Thời chiến tranh bao người hi sinh xương máu còn chẳng tiếc, tiếc gì mấy mét vuông đất. Vấn đề là cán bộ phải gương mẫu, phải liêm khiết đi đầu thì tôi tin sẽ không có người dân nào còn cố tình làm xấu thủ đô  nữa đâu. Phải tin ở người dân chứ.
      Cận